Tôi từng trách cứ bố mẹ hay bản thân chưa? Đã từng. Có bao giờ tôi thấy mất phương hướng không? Có chứ. Tôi đã có lúc thất vọng về chính mình? Chắc chắn rồi. Nhưng tôi có hoàn toàn mất niềm tin? Không hề. Tôi nghiệm ra một số điều mà nếu không vì những lần loay hoay xác định hướng đi của mình, chưa chắc tôi hiểu được.

Dưới đây là một vài trong số những điều mà việc học “sai” ngành, làm “trái” nghề đã dạy tôi.

1. Những gì bạn học không bao giờ hoàn toàn uổng phí

Bạn không dùng những kiến thức, kỹ năng bạn có bây giờ không có nghĩa tương lai bạn sẽ không dùng tới.

Bạn chọn “sai” ngành học, và không tìm được việc như ý vì trăm ngàn lý do – ngành đó không “hot”, bạn không thích, không hợp hoặc không có khả năng. Cảm giác chán nản, bế tắc, rối bời là khó tránh khỏi.

Nhưng hãy nghĩ xem, trong số những gì bạn được dạy và trải nghiệm, từ kiến thức chuyên môn đến những kỹ năng như nói trước đám đông, tổ chức hoạt động, kể cả đàn hát, vẽ vời: Việc gì bạn làm tốt? Việc gì có giá trị cho công việc bạn đang hướng tới? Kiến thức, kỹ năng nào có giá trị trọn đời?

Như bạn của tôi, cô ấy đang làm marketing cho công ty e-commerce nhưng ngành học thì chả liên quan. Tuy nhiên, theo cô ấy nói, những năm đi học quản trị nhà hàng khách sạn không hề là uổng phí. Đi học đại học là đã mở cho mình một môi trường mới, những cách ứng xử khi làm việc nhóm hay cách quản lí các đồ án để tốt nghiệp có thể tập cho mình các xử lí tình huống và học cách điều chỉnh những công việc sau này. Còn việc sau này là do mình thích công việc đó và mình chọn thôi.

Nhưng đừng làm điều đó mang tính đối phó, chỉ để giải thích với nhà tuyển dụng rằng bạn học X mà nộp hồ sơ làm Y vì bạn tích lũy được Z, cho nên bạn phù hợp. Hãy làm điều đó cho chính bạn.

Bạn không dùng những kiến thức, kỹ năng bạn có bây giờ không có nghĩa tương lai bạn sẽ không dùng tới. Bằng Tâm lý học tại Đại học Harvard không phải là tiền đề đưa Natalie Portman đến với nghề diễn, nhưng chắc hẳn đã góp phần giúp cô nhập vai xuất sắc trong bộ phim tâm lý kinh dị nổi tiếng “Black Swan”.

Cá nhân tôi, nhờ học quản trị kinh doanh, tôi có thể viết tin bài hay thực hiện phỏng vấn chuyên sâu liên quan đến kinh doanh, kinh tế. Nếu không làm trái nghề, tôi cũng không có ‘nguyên liệu’ để viết những dòng này.

2. Không nhất thiết phải chọn việc theo đam mê

Đôi khi chúng ta nhầm lẫn giữa đam mê và bức tranh lý tưởng về đam mê. Và chúng ta không nhận ra năng lực thực sự của mình.

Bạn đang làm công việc đúng với đam mê. Quá tuyệt. Nếu không, cũng chẳng sao. Nếu như ai cũng làm việc mà mình đam mê, nếu ai cũng chọn việc mà mình yêu thích, ai sẽ làm những việc mà không ai muốn? Bởi vậy mà có phân công lao động xã hội. Đó là cách mà xã hội vận hành. Chính vì vậy, mọi nghề nghiệp đều đáng trân trọng.

Đôi khi chúng ta nhầm lẫn giữa đam mê và bức tranh lý tưởng về đam mê. Và chúng ta không nhận ra năng lực thực sự của mình. Sở thích viết lách không biến bạn thành nhà văn. Đam mê tiếng Anh không đủ để bạn trở thành một giáo viên tiếng Anh giỏi.

Chỉ khi bắt tay vào làm, bạn mới biết liệu có phải bạn đã tô vẽ nên một bức tranh không thực tế, mới thấy được khả năng của mình nằm ở đâu. Bạn không viết nổi tiểu thuyết, nhưng hoá ra lại vô cùng xuất sắc trong vai trò biên tập viên thời sự. Bạn lúng túng khi giải thích một cấu trúc tiếng Anh, nhưng lại thực sự tỏa sáng với nghề phiên dịch. Hãy hành động, và bạn sẽ tìm ra câu trả lời.

Ngay cả khi bạn kiên trì theo đuổi đam mê, sẽ có lúc cuộc sống đưa bạn đến những ngã rẽ không ngờ tới. Vera Wang từng là vận động viên trượt băng nghệ thuật, sau đó là biên tập viên tại Vogue trước khi trở thành nhà thiết kế thời trang nổi tiếng thế giới. Trước đây, bà không lọt vào đội tuyển trượt băng Olympics của Mỹ như mơ ước, nhưng sau này, bên cạnh những thiết kế váy cưới đỉnh cao, bà được tin cậy khi thiết kế trang phục cho các vận động viên trượt băng Olympics.